Een levende en veelzijdige praktijk

Hoewel iedereen circus denkt te kennen, leeft vaak het idee dat het iets van vroeger is. In werkelijkheid is circus vandaag heel levendig en bijzonder divers. Van reizende families tot individuele makers, van klassieke acts tot experimentele vormen in de theaters, van circusbeoefening tot sociaal circus: circus blijft zicht ontwikkelen.

Het omvat een brede waaier aan disciplines: acrobatie, jongleren, evenwichtskunsten, clowning, en nog veel meer. Wat al deze vormen verbindt is de fysieke aanwezigheid van de artiest en het directe contact met het publiek. De directe ervaring zorgt voor spanning en betrokkenheid. Het kan misgaan, en net dat maakt circus intens en menselijk. Artiesten vertellen verhalen met hun lichaam, brengen humor en ontroering, en creëren een gedeeld moment met het publiek. Circus leren biedt ruimte voor iedereen om te groeien en zelfvertrouwen te ontwikkelen.

Achter elke voorstelling schuilt een grote fysieke inspanning en jarenlang vakmanschap. Circuskennis wordt vaak doorgegeven binnen families, gezelschappen en netwerken, via praktijk en ervaring, via opleidingen in circusateliers en scholen. Die overdracht gebeurt niet alleen formeel, maar ook informeel: van generatie op generatie, van artiest tot artiest.

Het samenleven en werken: circus is meer dan een kunst, het is ook een manier van leven.

Waarom erkenning als immaterieel cultureel erfgoed?

De vraag naar erkenning komt niet uit het niets. Ze groeit vanuit de erfgoedgemeenschap zelf, vanuit artiesten en betrokkenen die met die erkenning de zichtbaarheid willen vergroten, willen sensibiliseren en samen nadenken over de toekomst van de praktijk. “Soms wordt er gezegd: ‘Maar circus, bestaat dat nog wel?’ Dat willen we doorbreken en er meer aandacht voor krijgen,” klonk het in de werkgroep die de aanvraag voorbereid.

Samen bouwen aan de toekomst

De voorbije periode engageerden uiteenlopende circusmensen zich in een erfgoedzorgtraject samen met Circuscentrum en CEMPER. Dat traject bracht mensen dichter bij elkaar: “Vreemden die met circus bezig zijn, vinden elkaar en groeien naar elkaar toe. We trekken nu samen aan hetzelfde zeel en luisteren naar elkaar.” Die samenwerking toont de kracht van het veld. Ondanks uitdagingen is er vertrouwen en engagement om circus levend en relevant te houden.

Het gezamenlijke doel is duidelijk: werken aan een duurzame toekomst voor circus en de opname van circus in de Inventaris Vlaanderen voor Immaterieel Cultureel Erfgoed. Een overzicht van de erkende immaterieel erfgoedpraktijken vind je op immaterieelerfgoed.be