De Voorloper: Unpack the Arts

Het traject circuskritiek kende een voorloper in het Europese project Unpack The Arts. Dit project, gelanceerd in 2012, was een residentieprogramma voor recensenten, journalisten en redacteurs. Het doel was om culturele journalisten de esthetiek en het vocabularium van circus bij te brengen. Tegelijk werden opportuniteiten geboden aan de deelnemers om hun praktijk te verdiepen, kennis uit te wisselen en ervaringen op te doen. Het idee was om de bewustwording bij culturele journalisten rond circus te vergroten en zo een cascade effect te veroorzaken richting een breder publiek.

Unpack the Arts liep van 2012 tot 2014 en werd georganiseerd door partnerorganisaties in acht landen: CIRCA (Frankrijk), Crying Out Loud (Verenigd Koninkrijk), Humorologie (België), Festival of Emotions (België), Les Halles (België), Københavens Internationale Teater (Denemarken), Mala Performerska scena (Kroatië), Sirkuksen tiedotuskeskus (Finland), Circusstad (Nederland), Subtopia (Zweden). Het project werd getrokken door Circuscentrum.

Het Traject

Samen met het recensieplatform Pzazz werd dit traject opgezet om in te zetten op de ontwikkeling van circuskritiek in Vlaanderen. Het doel was om te werken aan de opbouw van circusdiscours. Er werd gezocht naar enkele beginnende pennen die enthousiast waren om te schrijven over circus.

Het traject werd begeleid door enkele ervaren recensenten: Maarten Verhelst (hoofdredacteur Circusmagazine), Wouter Hillaert (coördinator Pzazz, freelance auteur bij De Standaard, rekto:verso, Etcetera en voorheen ook De Morgen) en Liv Laveyne (freelance auteur bij Pzazz, De Standaard, Etcetera, toenmalig artistiek coördinator bij De Grote Post, circusprogrammatie Theater aan Zee en voorheen ook auteur bij De Morgen en Knack).

In 2024 bezochten de acht deelnemers aan het traject vier festivals (Smells Like Circus, CIRKL, CIRK! Aalst, VITRINE PERPLX) om samen voorstellingen te bekijken. Tijdens elk festival was er een informatieve sessie waarbij telkens verschillende thema’s werden besproken: de plek van circus binnen het kunstenveld, circustaal, creatieprocessen, ruimte, de relatie met het publiek en jonge makers versus kritiek. Bij de infosessies werden artiesten en organisatoren uitgenodigd om extra toelichting te geven. Na elk festival was er een feedbackmoment waar grondig werd doorgepraat over de verschillende voorstellingen.

Elke deelnemer recenseerde tijdens het traject verschillende voorstellingen.

De recensies verschenen op PZAZZ.

Enkele recensies en reflecties over de zin en onzin van circuskritiek werden opgenomen in de publicatie Circus & Woord.

Het Vervolg

In 2027 wordt het traject verdergezet, ditmaal binnen een Nederlands-Vlaamse samenwerking.

Tegelijkertijd met het traject in Vlaanderen organiseerden Circuspunt en Domein voor Kunstkritiek een Schrijverslab in Nederland. Tijdens de netwerkbijeenkomst Vlaanderen – Nederland op Plein de Cirque werden ambitieuze plannen gesmeed voor een gedeeld vervolg.

Binnenkort meer hierover.