(c) Sarah Vanheuverzwijn
Circus op immaterieelerfgoed.be
Van fietsacrobatie, cyr wheel en haarhangen tot tenten opbouwen, circusrigging ophangen en circusobjecten maken: binnen circus worden enorm veel technieken beoefend en doorgegeven. Elk van deze praktijken heeft haar eigen kennis, gewoonten en gebruiken.
Immaterieelerfgoed.be
Immaterieel erfgoed zijn de gewoonten, gebruiken, kennis en praktijken die mensen van vorige generaties hebben meegekregen en op hun beurt willen doorgeven aan nieuwe generaties. Immaterieel erfgoed leeft omdat mensen het doen en beleven. Veel verschillende technieken en praktijken kunnen beschouwd worden als immaterieel erfgoed, soms zijn het zaken waar we niet meteen aan denken, zoals burlesque, specifieke dialecten of applaus bij een voorstelling.
Immaterieelerfgoed.be is een website van de Vlaamse overheid die immaterieel erfgoed in Vlaanderen en Brussel in beeld brengt. Dat doet de website door registraties van erfgoedpraktijken te verzamelen. De registraties zijn korte beschrijvingen in tekst en beeld van een praktijk. In de registratie wordt toegelicht wat de praktijk is, waarom ze belangrijk is en hoe de praktijk wordt doorgegeven.
Circus op immaterieelerfgoed.be
Circus is rijk aan immaterieel erfgoed. Het gaat hierbij om circusdisciplines en -technieken, maar ook om andere praktijken, zoals circusrigging, tentopbouw, het maken van circusobjecten, decorbouw en het schrijven van muziek schrijven circusvoorstellingen. De registraties brengen de rijkdom van circus in beeld en lichten tegelijk minder gekende praktijken uit.
Overzicht van geregistreerde circuspraktijken
Circusacrobatie met Guinese wortels in Vlaanderen
Guinese circusacrobatie is een levende praktijk van partneracrobatie, collectieve acrobatische figuren en grondacrobatie die zijn wortels heeft in Guinee (West-Afrika) en vandaag ook in Vlaanderen wordt beoefend en doorgegeven. Centraal staan het samenwerken met het lichaam van de ander, de kracht van de groep en een doorleefde, energieke stijl die zijn oorsprong vindt in de Guinese dans- en muziekcultuur….
Commedia dell’arte in het circus
Commedia dell’arte is een theatervorm dat vooral van de 16e tot de 18de eeuw populair was. Het kenmerkt zich door improvisatie, vaste personages, het gebruik van maskers, humor en acrobatische elementen. Verschillende genres, waaronder circus, hebben wortels in commedia dell’arte. Sommige circussen, zoals Circus Ronaldo, gaan daar heel bewust mee om….
Contortionisme: een lichaam in beweging
Contortionisme is een circustechniek waarin extreme flexibiliteit, kracht en lichaamscontrole worden ingezet om het lichaam in ongebruikelijke houdingen en bewegingen te brengen….
Clownerie
Clownerie is niet alleen mensen laten lachen door onhandigheden. Het is een vorm van poëzie. Met een lach of een traan wil de clown zijn publiek raken. Een clown is open en kwetsbaar. Door zijn universele taal kan de toeschouwer – ongeacht leeftijd of herkomst - zichzelf herkennen in dit personage.
Een clown moet van verschillende markten thuis zijn: hij is acrobaat, kan jongleren en muziekspelen. Want om alles in de war te sturen, moet er een goede technische beheersing zijn van verschillende circustechnieken. Traditioneel begint en eindigt een clown nummer met muziek….
Messenwerpen in het circus
Messenwerpen is een circustechniek waarbij een voorwerp met een punt naar een doel geworpen wordt. Meestal worden hiervoor werpmessen gebruikt. Dat zijn messen met een bot lemmet, die uit getemperd staal gemaakt worden waardoor ze niet buigen. In een traditionele circusact wordt doorgaans rond iemand gegooid of naar een bull’s eye (een klein doel)….
Zelf een praktijk registreren?
Wil je graag zelf een praktijk registreren? Dat kan zeker. Op immaterieelerfgoed.be kan je een tekst en een foto indienen. Hierbij is het belangrijk om goed te omschrijven wat de praktijk inhoudt: Wat is het? Welke materialen heb je ervoor nodig? Welke kennis en technieken moet je beheersen? Eventueel kan je dit aanvullen met antwoorden op vragen zoals: Waar heeft de praktijk zijn oorsprong? Hoe is ze doorheen de jaren geëvolueerd? Hoe wordt de kennis doorgegeven?
Op immaterieelerfgoed.be vind je een uitgebreide handleiding.
Op 30 november 2026 organiseren we samen met CEMPER en Circusplaneet een schrijfdag bij Circusplaneet. Meer informatie vind je terug in onze agenda.
Zoek je ondersteuning bij het schrijven van een registratie?
CEMPER ondersteunt mensen en organisaties uit de podiumkunsten bij een registratie.
Vragen? Neem contact op met info@circuscentrum.be