Je kan Amélie Denayer al opgemerkt hebben als performer met als specialiteit Chinese mast, onder meer in voorstellingen van Sprookjes Enzo en bij de Brusselse Compagnie des Nouveaux Disparus. Nu heeft ze haar eerste creatie klaar, die (M)other werd gedoopt. Een voorstelling over de ervaringen van het moederschap en de niet altijd even eenvoudige combinatie met een leven als circusartiest. Hoog tijd voor een kennismaking. “Uiteindelijk word je als moeder toch altijd weer naar de wasmand gestuurd.”

© Fien Boone

Afspraak in de Lousbergmarkt, een overdekte versmarkt in het hart van Gent, waar Amélie haar roots liggen. We hebben elkaar nog nooit ontmoet, dus bij het binnenkomen van de Lousbergmarkt ga ik op zoek naar een ander zoekend gezicht, zonder succes. Eerder die dag zocht ik online al foto’s van Amélie, maar ik vond enkel beelden van haar creatie zonder veel gezicht in beeld. Aan de koffietoog merk ik een jonge vrouw op, weggedoken in een grote sjaal waardoor ik haar gezicht moeilijk kan zien. Een papfles met water in de zijzak van haar rugzak overtuigt me om haar aan te spreken. “Ben jij Amélie?” Correct. De papfles in haar rugzak brengt me meteen bij haar voorstelling (M)other. Waarom? Vanwaar?

Amélie Denayer “Het idee voor de voorstelling ontstond tijdens een residentie bij CIRKLABO toen mijn dochter Raven 3 maanden oud was (nu is ze 4 jaar, red.) Dat was mijn eerste residentie na de zwangerschap. Ik had toen het gevoel dat er iets knelde en dat ik plots helemaal alleen was. Misschien was het een rare kronkel in mijn hoofd in combinatie met de babyblues en de hormoonschommelingen, maar ik voelde hoe ik tegen het glazen plafond botste: de limieten waar we tegenaan lopen als we als moeder carrière willen maken. Misschien wil ik helemaal niet werken maar liever bij mijn baby zijn? Misschien wil ik niet de hele tijd bij mijn baby zijn maar toch werken aan mijn carrière? Ik bedacht me dat er vast heel veel mensen zijn die zich door zo een periode hebben moeten wringen. Dit gevoel wordt echter niet gedeeld met anderen; iedereen doorstaat het in haar eigen hoekje.

Daarnaast zijn er ook de reacties van anderen. Van zodra je het moeilijk hebt, staan er heel wat mensen klaar met advies over de crèche – ja of nee – en borstvoeding – stoppen, anders doen of voortdoen. Je wil het als jonge moeder allemaal perfect doen, maar dat gaat eigenlijk niet samen met alle andere dingen die de maatschappij van jou verwacht. Neem daarbij nog eens wat we de afgelopen jaren geleerd hebben over feminisme. Eigenlijk gooien we onze eigen ruiten in: waar sta ik nu met al dat feminisme als moeder? Je staat eigenlijk in een spreidstand want je moet én een goede moeder zijn én carrière maken. Ik wil niet zeggen dat het onhaalbaar is, maar je moet toch al een heldin zijn om het allemaal te kunnen combineren. Vanuit die gedachte wilde ik gaan creëren. Het creatieproces werd uiteindelijk meer dan het maken van een voorstelling, het werkte zelfs therapeutisch voor mij.”

Vertel meer.

“Toen ik in Brussel een artiestenhuis binnenliep, botste ik op een standbeeld van Bellona, de Romeinse godin van de krijgskunst, die onder een glazen koepel stond. Grappig vond ik het, dat zelfs Bellona bijna tegen het glazen plafond aanbotst. Aanvankelijk kreeg de voorstelling de naam Bellon, verwijzend naar de godin. Ik begon aan het creatieproces vanuit mijn eigen gevoelens, maar ik voelde al snel de drang om de stem te worden van de vele moeders die ik in aanloop naar de creatie had geïnterviewd. Ik wilde de gevoelens die zij beleefden binnen het moederschap blootleggen. Om die diepste gevoelens op scène te brengen, vond ik een partner in de Italiaanse danseres Eva Campanaro die een krachtige energie op scène brengt. Zo brengen we samen beide gezichten van het schizofrene deel van een moeder: enerzijds de figuur die liefde, warmte en geduld uitstraalt. Anderzijds Eva die symbool staat voor de gevoelens die je als moeder diep vanbinnen kan hebben zoals schrik, chaos, weinig zelfvertrouwen, twijfels, ongeduld, kwaadheid, …Naast de danseres staat ook de talentvolle gitarist Raffaello Visconti mee op scène.”

Als techniek koos je voor Chinese mast?

“Dat is nu eenmaal mijn discipline, ik wilde dat niet veranderen. We hebben de hoogte gebruikt voor de vlucht uit de realiteit, terwijl beneden de was en de plas blijft doorgaan. Een soort van escapisme, al word je als moeder telkens verplicht om terug naar beneden te gaan, terug naast je wasmand. De voorstelling is niet constant circus, eerder circustheater met veel dans. Ik deed research met een koord, een soort van navelstreng. Aan de hand hiervan wordt het hele proces getoond: de ontdekking van de zwangerschap, het veranderende lichaam, de geboorte met een soort knip, het hollen achter de kleine, blijven gaan in het oneindige. Moe worden, het moment van ontploffen en dan de schaamte omdat je over de schreef bent gegaan. De schaamte om het niet goed te doen, terwijl je er soms gewoon helemaal door zit. We zijn ook maar mensen, soms geraakt het op.”

© NN

Wat leerde je uit de gesprekken met de moeders in je vooronderzoek?

“Ik interviewde 45 vrouwen over hun ervaringen met het moederschap: heel jonge moeders, iets oudere moeders, zowel uit onze westerse samenleving als moeders met een andere culturele achtergrond. Ik vroeg hen naar de mooie dingen, de minder mooie dingen en waarvoor ze zich schamen. Ik heb de gekste verhalen gehoord en dat deed zowel mij als de geïnterviewde vrouwen deugd. Na elk gesprek was er wel een moment van schrik over het delen van de informatie die ze gaven. Dat bewijst dat er nog zoveel schaamte is rond wat moeders soms doen. In elk gesprek kwam het gevoel van eenzaamheid aan bod, het gevoel dat je helemaal alleen dat moederschap moet dragen. Tijdens de interviews merkte ik een groot verschil tussen moeders die 40-50 jaar zijn en jongere moeders. De oudere moeders hadden alleen de positieve verhalen onthouden. Het lijkt alsof we het negatieve wissen uit ons geheugen, dat is ons instinct omdat we anders nooit aan een volgend kind zouden beginnen. Ik haalde uit elk interview woorden, teksten en gebruik ze als tegenspelers van elkaar: hoe vrouwen in gelijkaardige situaties toch anders denken. Ik laat verschillende stemmen van verschillende generaties aan het woord in de voorstelling.”

Hoe vond jij de weg naar de Vlaamse circussector?

“Om de geldzorgen thuis te verlichten, trok ik de straat op met een hoepel. Daar verdiende ik drie jaar lang centen mee om mijn studies – culturele agogiek aan de VUB – te kunnen betalen. In dat circuit hoorde ik over circusateliers en zo werd ik circuslesgever bij het Brusselse circusatelier Circus Zonder Handen. Ik trainde hard en kreeg zin om audities te doen. Bij CRAC de Lomme (Centre Régional des Arts du Cirqe, red.), werd ik aanvaard om er Chinese mast te leren. Vervolgens ging ik aan het werk bij Les Nouveaux Disparus en toen werd ik moeder. Onder andere via Collectif Malunés leerde ik de Vlaamse circuswereld kennen en reisde ik mee van festival naar festival, voornamelijk om voor onze dochter te zorgen en de familie samen te brengen, niet echt om aan mijn eigen carrière te werken.
Er wordt vaak verwacht dat je je hele carrière opgeeft voor het moederschap. Een goede moeder zijn in combinatie met een mooie circuscarrière is heel moeilijk. Voor mij was het moeilijk om mijn eigen carrière te behouden. Ik heb ook effectief een stapje achteruitgezet. Het gaat om kleine dingen. Als ik dan eens op een festival geraakte en wilde netwerken, moest ik spreken met programmatoren terwijl er een baby aan mijn haren trok. Dat werkt niet. Vaak kwam ik dan eerder klungelig over dan professioneel. Mensen kennen me intussen meer als moeder met een kind dan als circusartiest op een scène. Het artiestenleven van ’s avonds netwerken, samen iets drinken, blijven slapen, dat gaat nu niet meer. En dat is net de manier om je artiestencarrière uit te bouwen. Ik rij liever ’s avonds naar huis, naar mijn dochter.”

Op een bepaalde manier is een kind een beperking om jezelf verder te kunnen ontwikkelen als artiest binnen de circussector?

“Ik denk wel dat het zo is. Op een bepaald moment dacht ik: ik wil beide werelden combineren. Ik had het idee om een soort van circuscrèche op te starten en van festival naar festival te gaan. Een soort van veilige speelplaats te maken voor kinderen van artiesten, ergens backstage. Ik blijf me afvragen waarom het niet bestaat. Het kan toch niet dat niemand daar eerder aan dacht? Een vraag dus aan de circussector: kan dit niet ingericht worden? Het lijkt me gek dat er wel gevraagd wordt naar mijn eetvoorkeuren, maar niet naar de voorzieningen voor mijn kind tijdens een festival.”

Heb je het gevoel dat je je weg kan vinden in de Vlaamse circussector?

“Sowieso moeilijk. Ik had ook een aantal tegenslagen: de samenwerking met het spreidingsbureau sprong af waardoor we eigenlijk een jaar kwijt zijn op het vlak van promotie en verkoop. Alles valt nu op de eigen, vers opgerichte compagnie 33plus8. Naast artiest en moeder ben ik dus ook verantwoordelijk voor creatie, productie, verkoop, logistiek. Je moet alles zijn. Er wordt ook verwacht dat je dat allemaal kan.”

Je kreeg wel al ondersteuning in de vorm van een projectsubsidie?

“Ik kreeg best wel al wat ondersteuning in de vorm van coproducties en een projectsubsidie. Ondersteuning van de Vlaamse overheid is fijn, maar dan is het: hier is het geld en doe het nu maar allemaal. Beetje jammer dat er niet meer begeleiding voorzien is hiervoor.”

Je hebt geen postje voor babysit voorzien in je aanvraag voor de projectsubsidie?

“Ik wilde dat wel doen, maar ik heb het niet gedurfd. De schrik om dan niet aanvaard te worden... En dat is met alles zo: de schrik om niet aanvaard te worden in compagnies en in residenties. Ik heb het vaak gehoord: ‘We gaan toch voor iemand anders kiezen die meer beschikbaar is’ of ‘Dat zal moeilijk zijn met de baby.’ Het zijn harde dingen om te horen. Als je dat telkens opnieuw hoort, zou je bijna verbergen dat je moeder bent.”

© NN

Los van de problemen met het spreidingsbureau is er wel interesse in de voorstelling?

“Voor dit seizoen is het wat laat, maar we bekijken om voor 2026 zelf nog een voorstellingenreeks te organiseren. Voor 2027 zijn er al wat aanvragen, er is dus wel interesse. Voor de try-outs mochten we steeds een mooi publiek verwelkomen, ook mensen die me niet kennen. Tijdens nagesprekken in de bar hoorde ik veel mensen verhalen delen over het moederschap. Dat is ook de bedoeling: dat er meer gedeeld wordt en dat er meer begrip is van vaders over wat het moederschap allemaal inhoudt. Op die manier gaat de creatie niet enkel om de negatieve kant, maar ook over de mooie, positieve kant waarin aanvaarding en liefde centraal staan. Die onvoorwaardelijke liefde. En er mag heus wel begrip zijn voor moeders die het even allemaal niet meer zien zitten. Het is oké om dat te zeggen. Daar hoeft geen taboe rond te zijn.”

Kan je het nu makkelijker zeggen, zonder schaamte: ik speel nu even geen moeder?

“Ja, dat doet deugd. Maar nadien sluipt er dan toch een soort van schuldgevoel binnen. Eigenlijk is het gewoon belangrijk om een gelukkige moeder te zijn, toch?”

Blijf je na (M)other verder nadenken over een nieuwe circuscreatie? Of ga je op zoek naar een job die makkelijker te combineren is met het moederschap?

“Ik denk dat ik het toch ga volhouden. Koste wat het kost ga ik het blijven doen. Er zijn veel dingen mogelijk, waar een wil is, is een weg. Ik ga het niet snel opgeven. Er borrelen al nieuwe ideeën om verhalen uit de hele wereld samen te brengen en te blijven werken rond sociale thema’s.”

Auteur: Katrijn de Bleser
Foto’s: Fien Boone & Dennis Verstappen
Dit artikel verscheen in Circusmagazine #86 (mei 2026)