Hedendaags circus

Hedendaags circus, nieuw circus, cross-over circus, modern circus, eigentijds circus, circustheater: het zijn stuk voor stuk benamingen die het onderscheid met het traditioneel circus willen duidelijk maken. Op de inhoudelijke interpretatie van deze termen willen we hier niet dieper ingaan.

Ongetwijfeld de bekendste en meest invloedrijke exponent van het hedendaags circus is Cirque du Soleil. Dit Canadese gezelschap werd in 1984 opgericht en ontwikkelde frisse, spectaculaire, theatrale en poëtische producties met jonge mensen, maar zonder dieren. Het groeide uit tot een multinational die duizenden mensen tewerkstelt en miljoenen mensen bereikt.

Tal van circusartiesten hebben zich op Cirque du Soleil (en andere hedendaagse circussen) geïnspireerd en brengen een kruisbestuiving tussen podiumkunsten en circus. Tom Christiaens beschrijft het nieuwe circus als volgt: ‘Het nieuwe circus verschilt van zijn klassieke voorganger niet alleen in de bruggen die het slaat met andere podiumkunsten, zoals dans en theater. Ook het scènebeeld verschilt. Waar het publiek bij het traditionele circus vooral een opeenvolging van losstaande acts ziet – aan elkaar gepraat door een presentator - vormen de losse nummers bij het nieuwe circus één geheel. Je krijgt als publiek één grote vertelling, een totaalspektakel, waarbij het volledige scènebeeld primeert. Meer dan ooit is een voorstelling het resultaat van de samenwerking tussen schrijver, regisseur, acrobaat, decorbouwer, lichtartiest, choreograaf, componist en soms zelfs een cineast.’

Wat we hieraan nog willen toevoegen is de centrale rol van humor en zelfrelativering bij hedendaags circus. Zeker de succesvolle Vlaamse hedendaagse circusartiesten hebben als belangrijk kenmerk de niet te versmaden humor, waardoor jong en oud gedurende de hele voorstelling geboeid blijven. Daar waar in het traditioneel circus enkel de clowns zorgen voor grappige intermezzo’s, zorgen tal van hedendaagse circussen voor een non-stop humoristische voorstelling.

Bekende Vlaamse hedendaagse circusgezelschappen met internationaal allure zijn: Circo Ripopolo, Cirq’ulation Locale, D’irque en FienCie Baladeu’x, Les ArgonautesPol & Freddy, Cie Circ'ombelico en Circus Ronaldo.

Circus Ronaldo is een interessante case. Het is een echte circusfamilie waarin verschillende generaties samenwerken en een prachtig staaltje van circustheater brengen. Ze oogsten wereldwijd succes met hun voorstellingen (denk maar La Cucina dell’Arte), maar zijn niet in één vakje te duwen. Het zijn geen typische ‘hedendaagse’, maar zeker ook geen typische ‘traditionele’ circusartiesten.

André De Poorter zegt het zo: ‘Het waardevolle van Circus Ronaldo is dat het geen kopie is van een ander circus, noch van het klassieke, noch van het nieuwe circus. Het gaat gewoon zijn eigen weg, zwevend tussen theater en circus, maar doelbewust, zonder om te kijken.’ Tuur Devens verwoordt het op de website van Circus Ronaldo als volgt: ‘Circus Ronaldo is not an imitation of a circus or a symptom of the age. It is not an idea that was thought out on paper and is now being put into practice. Circus Ronaldo is Circus Ronaldo, pure and simple.’


Maarten Verhelst
Copyright: Vlaams Centrum voor Circuskunsten vzw